Haijai.com


อาหารเป็นพิษ Food Poisoning


 
เปิดอ่าน 1158

อาหารเป็นพิษ Food Poisoning

 

 

อาหารเป็นพิษ เป็นโรคในระบบทางเดินอาหารที่เกิดจากการบริโภคอาหารหรือเครื่องดื่มที่ปนเปื้อน สาเหตุของการปนเปื้อนในอาหารอาจจะมาจากการติดเชื้อ ได้แก่ แบคทีเรีย ไวรัส และปรสิต และมาจากสารพิษในอาหารนั้นๆ เช่น เห็ดพิษ หอย กุ้ง ปู ที่ปรุงอย่างไม่เหมาะสม หรือยาฆ่าแมลงในผักและผลไม้ อาหารเป็นพิษมักจะเกิดขึ้นเมื่ออาหารไม่ได้แช่เย็นเป็นเวลานานเกินไปหรือ วิธีการปรุงอาหารไม่ถูกสุขอนามัย และจากการรับประทานเนื้อดิบ ผลิตภัณฑ์จากนม อาหารกระป๋องที่ผลิตด้วยวิธีที่ไม่เหมาะสม หรืออาหารที่มีส่วนประกอบของมายองเนส ซึ่งเก็บไว้ข้างนอกนานเกินไป นอกจากนี้การปนเปื้อนในอาหาร อาจจะมาจากผู้ประกอบอาหารขาดสุขอนามัย (เช่น ไม่ล้างมือหลังจากเข้าห้องน้ำ) หรือ ป่วยเป็นโรคติดเชื้อ

 

 

คำแนะนำผู้ป่วย

 

 อาการอาเจียนและท้องร่วงที่ไม่รุนแรงและมีระยะเวลาไม่เกิน 24 ชั่วโมง สามารถรักษาด้วยตนเองที่บ้าน

 

 

 ทดแทนสารน้ำหรืออิเล็กโทรไลต์ที่สูญเสีย เนื่องจากอาการท้องร่วงหรืออาเจียน โดยการดื่ม oral rehydration solution : ORS จิครั้งละน้อยๆ แต่บ่อยครั้ง หลีกเลี่ยงการใช้น้ำผลไม้ ซุปไก่ น้ำอัดลม และเครื่องดื่มชดเชยการสูญเสียเกลือแร่หลังจากเล่นกีฬา เนื่องจากเครื่องดื่มพวกนี้มีปริมาณอิเล็กโทรไลต์ไม่เพียงพอต่อการชดเชยการสูญเสียเกลือแร่ และยังมีค่า osmolality สูง ทำให้อาการท้องร่วงแย่ลง นอกจากนี้ควรหลีกเลี่ยงนม เครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน หรือแอลกอฮอล์ หลีกเลี่ยงการใช้ยาหยุดถ่าย เช่น loperamide และยารวม diphenoxylate กับ atropine เนื่องจากยาดังกล่าวจะลดการขจัดแบคทีเรียหรือสารพิษ ออกจากระบบทางเดินอาหาร

 

 

 ในกรณีที่ผู้ป่วยใช้ยาขับปัสสาวะ ควรปรึกษาแพทย์ เนื่องจากผู้ป่วยอาจจะต้องหยุดใช้ยาดังกล่าวขณะที่มีอาการท้องร่วง หลีกเลี่ยงการหยุดยาหรือเปลี่ยนยาด้วยตนเอง โดยไม่ได้ปรึกษาแพทย์

 

 

 เมื่อผู้ป่วยหยุดคลื่นไส้อาเจียน ให้ผู้ป่วยค่อยๆ เริ่มกินอาหารแข็งที่ละน้อยๆ อาหารธรรมดาที่ย่อยง่าย ได้แก่ ขนมปังกรอบ ขนมปัง ข้าว มันฝรั่ง เนื้อสัตว์ที่ไม่ติดไขมันและไก่ที่ปรุงสุก โดยไม่ใช้การทอด สามารถนำมาให้ผู้ป่วยรับประทานในปริมาณน้อยๆ แต่อาเจียนอีกครั้งให้หยุดรับประทานอาหารดังกล่าว

 

 

 พักผ่อนให้มากๆ เนื่องจากภาวะขาดน้ำทำให้อ่อนแรงและเหนื่อยล้า

 

 

 ไม่รับประทานอาหารที่สงสัยว่ามีการปนเปื้อนเชื้อโรคหรือสารพิษโดยเด็ดขาด  เพราะอาหารบางอย่างแม้มีปริมาณเล็กน้อยก็สามารถทำให้เกิดอาการอาหารเป็นพิษได้

 

 

 หลีกเลี่ยงการรับประทานนมดิบ เนื้อดิบ ไข่ดิบ และอาหารทะเลดิบ

 

 

 ถ้าผู้ป่วยมีอาการท้องร่วงนานกว่า 24 ชั่วโมง อาเจียน นานกว่า 12 ชั่วโมง หรืออาการรุนแรงขึ้นแม้จะได้รับยาแล้วให้ผู้ป่วยพบแพทย์ทันที

 

 

ทางเลือกในการรักษา

 

อิเล็กโทรไลต์ (Electrolytes)

 

 ใช้ oral rehydration solution : ORS เพื่อชดเชยการสูญเสียน้ำและป้องกันภาวะขาดน้ำ ORS ประกอบด้วยอิเล็กโทรไลต์ (เช่น Sodium chloride และ Potassium chloride) ไบคาร์บอเนต (เช่น Sodium bicarbonate หรือ Sodium citrate) น้ำและคาร์โบไฮเดรต (เช่น glucose) ORS มักจะอยู่ในรูปของผงสำหรับละลายน้ำดื่ม

 

 

 องค์การอนามัยโลกกำหนดให้ ORS ที่มีโซเดียวความเข้มข้น 90 mmol/L ประกอบด้วย sodium chloride 3.5 กรัม trisodium citrate dehydrate 2.9 กรัม potassium chloride 1.5 กรัม และ glucose 20 กรัม ในสารละลายปริมาณ 1 ลิตร

 

 

ยาแก้ปวดและยาลดไข้ (Analgesics & Antipyretics)

 

 ใช้ยาแก้ปวดบางตัว เช่น paracetamol เพื่อลดไข้

 

 

ยาฆ่าเชื้อ (Anti-infectives)

 

 ในกรณีที่มีอาการอาหารเป็นพิษเนื่องจากเชื้อ Campylobacter และ Shigella ให้ใช้ azithromycin, quinolones หรือ parenteral aminoglycosides การรักษามีความสำคัญมากในกรณีที่ติดเชื้อ Shigella เพราะจะช่วยป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อนี้

 

 

 การให้ cephalosporins โดยการฉีด ตามด้วยการให้ amoxicillin หรือ quinolones โดยการรับประทานจะใช้รักษาการติดเชื้อ Salmonella ที่ลำไส้

 

 

 สามารถใช้ยาในกลุ่ม tetracyclines สำหรับรักษาการติดเชื้อ V.cholera, V.paraheamolyticus และ V.vulnificus ในผู้ป่วยเด็กที่มีอายุมากกว่า 8 ชวบ และผู้ใหญ่ได้

 

 

 การใช้ ampicillin โดยฉีดเข้าหลอดเลือดดำ หรือการใช้ trimethoprim sulfamethoxazole จะรักษาการติดเชื้อ Listeria ทั่วร่างกาย

 

 

ยาแก้พิษ (Antidotes)

 

 ยาที่ไปจับกับสารพิษ (เช่น activated charcoal) จะลดการดูดซึมสารพิษของระบบทางเดินอาหาร ทำให้สารพิษออกฤทธิ์ได้น้อยลงหรือไม่มีพิษ หรือไปเพิ่มการกำจัดสารพิษ ยาพวกนี้มีความปลอดภัย แต่ก็อาจพบอาการข้างเคียงได้บ้าง เช่น อาเจียน และการเพิ่มความเสี่ยงของการสำลัก ถ้าหากทางเดินหายใจไม่ได้รับการปกป้องอย่างเพียงพอ

 

 

 Atropine หรือ physostigmine ซึ่งออฤทธิ์ต้านกลไกความเป็นพิษของสารพิษบางชนิด เป็นตัวเลือกหนึ่งที่ใช้ในการรักษาพิษ จากเห็ดพิษ ซึ่งประกอบด้วย muscarine และใช้รักษาพิษจาก ยาฆ่าแมลงในกลุ่ม organophosphorus

(Some images used under license from Shutterstock.com.)



สักคิ้ว 3 มิติ เพ้นท์คิ้ว 3 มิติ