Haijai.com

มะเร็งกล่องเสียง

มะเร็งกล่องเสียง


 
เปิดอ่าน 514

มะเร็งกล่องเสียง

 

 

มะเร็งกล่องเสียง หมายถึง เนื้องอกร้ายที่เกิดขึ้นบริเวณเนื้อเยื่อบุผิวของกล่องเสียง เป็นมะเร็งที่พบได้บ่อยชนิดหนึ่งของคนทั่วโ,ก (พบได้ประมาณร้อยละ 2 ของมะเร็งทั้งหมด) ถึงแม้ยังไม่ติด 1 ใน 10 ของมะเร็งที่พบบ่อยก็ตาม แต่ถ้านับเฉพาะมะเร็งของ หู คอ จมูก มะเร็งกล่องเสียงจะอยู่ในอันดับที่ 3 รองลงมาจากมะเร็งหลังโพรงจมูก และโรคมะเร็งโพรงจมูก

 

 

กล่องเสียงเป็นอวัยวะที่อยู่ด้านหน้าของลำคอ ขนาดกว้างประมาณ 5 เซนติเมตร ประกอบด้วยกล้ามเนื้อสองแถบที่ทำหน้าที่เป็นสายเสียง และมีกระดูกอ่อนอยู่ทางด้านหน้า โดยอาจแบ่งออกเป็น 3 ส่วน คือ ส่วนบน ส่วนกลาง และส่วนล่าง มีหน้าที่ในการออกเสียง ช่วยการหายใจ และช่วยการกลืนอาหาร การเปิด-ปิดของกล่องเสียงจะสัมพันธ์กับการหายใจ การพูด และการกลืนอาหาร

 

 การหายใจ เมื่อกลั้นหายใจ สายเสียงจะปิดแน่น แต่เมื่อมีการหายใจ สายเสียงจะผ่อนคลายและเปิดออก

 

 

 การพูด เวลาพูดจะมีการเคลื่อนไหวของสายเสียงเข้าหากัน ลมจากปอดจะผ่านสายเสียง และทำให้เกิดการสั่นสะเทือนของสายเสียง แรงสั่นสะเทือนนี้เอง ที่ทำให้เกิดเสียงขึ้น

 

 

 การกลืน กล่องเสียงจะป้องกันไม่ให้อาหารและน้ำสำลักลงไปในหลอดลมและปอด

 

 

กล่องเสียงแบ่งออกได้เป็น 3 ส่วน คือ

 

 ส่วนที่อยู่เหนือสายเสียง ส่วนนี้มีทางเดินน้ำเหลืองมากมาย เมื่อเกิดมะเร็งของกล่องเสียงส่วนนี้ จึงกระจายเข้าต่อมน้ำเหลืองได้สูง

 

 

 ส่วนสายเสียง ส่วนนี้ไม่ค่อยมีทางเดินน้ำเหลือง เมื่อเกิดมะเร็งของกล่องเสียงส่วนนี้ จึงมักไม่ค่อยกระจายเข้าต่อมน้ำเหลือง

 

 

 ส่วนที่อยู่ใต้สายเสียง ซึ่งเป็นส่วนที่ติดต่อกับท่อลมและมีทางเดินน้ำเหลืองติดต่อกันส่วนช่องอก ดังนั้น เมื่อเกิดมะเร็งของกล่องเสียงส่วนนี้จึงกระจายเข้าท่อลม และต่อมน้ำเหลืองในช่องอกได้สูง

 

 

อุบัติการณ์ของมะเร็งกล่องเสียง

 

มะเร็งกล่องเสียงพบในผู้ชายมากกว่าผู้หญิงประมาณ 10 เท่า และพบบ่อยในผู้สูงอายุที่มีประวัติสูบบุหรี่จัดมานาน โดยเฉลี่ยอายุของผู้ป่วยโรคนี้ประมาณ 50-70 ปี ในสหรัฐอเมริกาพบมะเร็งกล่องเสียงได้ประมาณ 5 รายต่อประชากร 100,000 คน (รวมทั้งผู้หญิงและผู้ชาย) ต่อปี ส่วนในประเทศไทย ระหว่าง พ.ศ.2544-2546 พบโรคนี้ในผู้หญิง 0.3 รายต่อประชากรหญิง 100,000 คน และในผู้ชาย 2.5 รายต่อประชากรชาย 100,000 คน มะเร็งกล่องเสียงสามารถเกิดได้กับกล่องเสียงในทุกตำแหน่ง โดยในคนไทยพบมะเร็งที่กล่องเสียงส่วนที่อยู่เหนือสายเสียงมากที่สุด รองลงไปคือกล่องเสียงส่วนสายเสียง และกล่องเสียงส่วนที่อยู่ใต้สายเสียงตามลำดับ

 

 

สาเหตุและกลุ่มเสี่ยง

 

ปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่นอนของมะเร็งกล่องเสียง แต่ปัจจัยที่ทำให้เกิดมะเร็งกล่องเสียง ได้แก่

 

 การสูบบุหรี่ การเผาไหม้ของบุหรี่สามารถทำให้เกิดสารก่อมะเร็ง นอกจากนั้นควันบุหรี่จะทำให้ขนกวัดของเยื่อบุกล่องเสียงหยุดการเคลื่อนไหว หรือเคลื่อนไหวช้าลง มีสารคัดหลั่งหรือสารระคายเคืองค้างอยู่ ทำให้เยื่อบุของกล่องเสียงหนาตัวขึ้นและเกิดการเปลี่ยนแปลงสภาพเซลล์กลายเป็นเซลล์มะเร็งได้ พบว่าปัจจัยนี้เป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญที่สุด

 

 

 การดื่มสุรา แอลกอฮอล์สามารถไปกระตุ้นเยื่อบุของกล่องเสียง เกิดการเปลี่ยนแปลงสภาพเซลล์กลายเป็นเซลล์มะเร็งได้

 

 

 การอักเสบเรื้อรังของเยื่อบุกล่องเสียง เช่น จากคอหรือหลอดลมที่อักเสบเรื้อรัง

 

 

 มลพิษทางอากาศ การสูดดมอากาศที่เป็นพิษ เช่น ก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ และฝุ่น ควัน สารเคมีจากโรงงานอุตสาหกรรม

 

 

 การติดเชื้อไวรัส เชื้อไวรัสสามารถทำให้เซลล์เกิดการเปลี่ยนแปลงและแบ่งเซลล์ผิดปกติได้ ไวรัสยังสามารถ่ายทอดยีนทางพันธุกรรม ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเป็นเซลล์มะเร็งในคนรุ่นต่อไปได้ ซึ่งการติดเชื้อ human papilloma virus (HPV)-16 และ 18 มีความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับการเกิดมะเร็งกล่องเสียง

 

 

 การฉายรังสี การรักษาโดยการฉายรังสีก้อนเนื้อบริเวณคอ สามารถก่อให้เกิดมะเร็งได้

 

 

 ฮอร์โมนเพศ ผลการทดลองที่เกี่ยวข้องแสดงให้เห็นว่า ผู้ป่วยมะเร็งกล่องเสียงจะมีเซลล์ตัวรับสัญญาณ เอสโรเจนรีเซบเตอร์ (Estrogen receptor, ER) เพิ่มสูงขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

 

 

อาการของมะเร็งกล่องเสียง

 

 เสียงแหบเรื้อรัง ซึ่งหากมะเร็งเกิดที่กล่องเสียงส่วนสายเสียง จะแสดงอาการนี้ตั้งแต่ในระยะเริ่มแรก แต่หากเป็นที่กล่องเสียงส่วนอื่น อาการเสียงแหบที่เกิดขึ้นมักจะแสดงว่ามะเร็งอยู่ในระยะที่ลุกลามแล้ว

 

 

 กลืนอาหารลำบาก กลืนติด กลืนแล้วเจ็บ หรือสำลัก

 

 

 มีเสมหะปนเลือด

 

 

 หายใจไม่ออก หายใจติดขัด หายใจลำบาก

 

 

 เบื่ออาหาร น้ำหนักลด

 

 

 มีก้อนโตที่คอ (ก้อนมะเร็งที่ลุกลามออกมา หรือต่อมน้ำเหลืองที่มะเร็งแพร่กระจายมา) อาจมีเพียงก้อนเดียวหรือหลายๆ ก้อนได้พร้อมกัน

 

 

 เจ็บคอเรื้อรัง มีความรู้สึกเหมือนก้างติดคอ

 

 

 ปวดหูหรือไอเรื้อรัง

 

 

เมื่อผูป่วยมีอาการดังข้างต้น ซึ่งอาจจะบ่งบอกว่าเป็นมะเร็งกล่องเสียง ควรรีบมาพบแพทย์ เพื่อรับการวินิจฉัยสาเหตุของอาการดังกล่าว

 

 

การดำเนินโรคของมะเร็งกล่องเสียง

 

ผู้ป่วยมะเร็งกล่องเสียงที่ไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้อง มักจะเสียชีวิตภายใน 1 ปี ซึ่งสาเหตุของการเสียชีวิต มักเกิดจากากรลุกลามแพร่กระจายของมะเร็ง จนอุดกล่องเสียงทำให้หายใจไม่สะดวก หรือลุกลามไปยังอวัยวะข้างเคียง ได้แก่ หลอดเลือดแดงใหญ่ของลำคอทำให้เกิดเลือดออกมากผิดปกติ หรือกดหลอดอาหารทำให้ไม่สามารถกลืนอาหารได้ เป็นต้น แต่หากได้รับการรักษาตั้งแต่ระยะแรก ก็สามารถช่วยให้ขาดและพูดได้เป็นปกติ หรือแม้แต่ในรายที่เป็นระยะลุกลาม และได้รับการผ่าตัดกล่องเสียง ก็มักจะมีชีวิตยืนยาว และสามารถฝึกพูดจนสามารถสื่อสารกับคนอื่นได้

 

 

รูปแบบการแพร่กระจายและลุกลามของมะเร็งกล่องเสียง

 

 การแพร่กระจายโดยตรง โรคมะเร็งกล่องเสียงระยะสุดท้าย มักจะแพร่กระจายโดยแทรกซึมลงไปในชั้นเยื่อบุกล่องเสียง ไปยังอวัยวะข้างเคียง เช่น ต่อมไทรอยด์ ซึ่งเป็นอวัยวะที่อยู่ติดกับกล่องเสียงทางด้านหน้า และหลอดอาหารซึ่งเป็นอวัยวะที่อยู่ติดกับกล่องเสียงทางด้านหลัง

 

 

 การลุกลามไปยังน้ำเหลือง ตำแหน่งที่มีการลุกลามบ่อย จะอยู่ที่บริเวณหลอดเลือดแดงส่วนบนของคอต่อมา จะแพร่กระจายขึ้นไปตามหลอดเลือดดำในลำคอ และบริเวณเนื้อเยื่อน้ำเหลืองของคอ

 

 

 การแพร่กระจายทางหลอดเลือด มะเร็งสามารถแพร่กระจายไปตามการไหลเวียนของเลือดทั่วทั้งร่างกาย เช่น ไปปอด ตับ ไต กระดูก สมอง เป็นต้น

 

 

มะเร็งกล่องเสียงจัดเป็นโรคที่มีความรุนแรงปานกลาง แต่รักษาหายได้ โดยโอกาสในการรักษาหายนั้น ขึ้นกับระยะโรค ส่วนของกล่องเสียงที่เกิดโรค (เมื่อเกิดโรคที่กล่องเสียงส่วนสายเสียงจะมีความรุนแรงของโรคน้อยกว่า ความรุนแรงของโรคจะสูงขึ้น เมื่อเกิดโรคที่กล่องเสียงส่วนที่อยู่เหนือสายเสียง และความรุนแรงของโรคจะสูงมากเมื่อเกิดโรคที่กล่องเสียงส่วนที่อยู่ใต้สายเสียง) อายุ และสุขภาพร่างกายของผู้ป่วย

 

 

ระยะของมะเร็งกล่องเสียง

 

 ระยะที่ 1 มะเร็งลุกลามอยู่เฉพาะในกล่องเสียงเพียงส่วนเดียว

 

 

 ระยะที่ 2 มะเร็งลุกลามเข้ากล่องเสียงตั้งแต่ 2 ส่วนขึ้นไป

 

 

 ระยะที่ 3 มะเร็งลุกลามจนสายเสียงไม่สามารถเคลื่อนไหวได้ และ/หรือ มีต่อมน้ำเหลืองที่คอโต ซึ่งมีขนาดเล็กไม่เกิน 3 เซนติเมตรเพียง 1 ต่อม

 

 

 ระยะที่ 4 มะเร็งลุกลามเข้าผิวหนัง และ/หรือ ต่อมไทรอยด์ และ/หรือ หลอดอาหาร และ/หรือ มีต่อมน้ำเหลืองที่คอโตหลายต่อม และ/หรือ ต่อมน้ำเหลืองที่คอมีขนาดโตมากกว่า 6 เซนติเมตร และ/หรือ แพร่กระจายเข้ากระแสโลหิตไปยังอวัยวะอื่นๆ ที่อยู่ห่างจากต้นกำเนิดของมะเร็ง เช่น ปอดตับ กระดูก และสมอง เป็นต้น

 

 

โดยทั่วไปอัตรารอดที่ 5 ปี ในระยะที่ 1 ประมาณร้อยละ 70-90 ในระยะที่ 2 ประมาณร้อยละ 60-70 ในระยะที่ 3 ประมาณร้อยละ 40-60 ในระยะที่ 4 กลุ่มที่ยังไม่มีการแพร่กระจายเข้ากระแสโลหิต ประมาณร้อยละ 20-40 ถ้ามีการแพร่กระจายเข้ากระแสโลหิตแล้ว โอกาสที่จะอยู่ได้ 2 ปี ประมาณร้อยละ 30-50

 

 

การวินิจฉัย

 

การวินิจฉัยโรคมะเร็งกล่องเสียงสามารถทำได้โดย

 

 การใช้กระจกส่องลงไปตรวจที่กล่องเสียง เพื่อตรวจดูว่ามีเนื้องอกบริเวณกล่องเสียงหรือไม่

 

 

 การส่องกล้องตรวจที่กล่องเสียง และการตัดชิ้นเนื้อที่สงสัยไปตรวจทางพยาธิวิทยาว่ามีเซลล์มะเร็งหรือไม่

 

 

 การตรวจเลือด ปัสสาวะ คลื่นไฟฟ้าหัวใจ เพื่อเตรียมความพร้อมของผู้ป่วย สำหรับการดมยาสลบและส่องกล้องตรวจที่กล่องเสียง และการตัดชิ้นเนื้อ

 

 

 การตรวจพิเศษอื่นๆ เช่น เอกซเรย์ปอด เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT) ตรวจคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) เพื่อให้ทราบว่า เป็นมะเร็งระยะที่เท่าไร และมีการแพร่กระจายไปที่ใดบ้าง

 

 

รศ.นพ.ปารยะ อาสนะเสน

โสต ศอ นาสิก แพทย์ผู้เชี่ยวชาญโรคจมูกและภูมิแพ้

(Some images used under license from Shutterstock.com.)

ความคิดเห็นเกี่ยวกับ : มะเร็งกล่องเสียง